Terug in de Delftse geschiedenis (Agnetapark 1)

Breng ieder uur een woord, een daad die voor de wereld iets achterlaat. Dat was het motto van Jacques en Agneta van Marken. Zij hebben eind van de 19e eeuw de industriële revolutie in Delft gestart door de oprichting van de Gistfabriek, de Oliefabriek (Calvé) en Lijmfabriek. Dit echtpaar waakte over de arbeiders en creëerde sociale voorzieningen.

Tijdens de open monumentendag bezochten we het oude hoofdkantoor en ik kocht het boek Agneta, geschreven door Jan van der Mast. Dat las ik ademloos uit want de geschiedenis van dit echtpaar, dat woonde in een villa tussen de arbeiders in, is fascinerend. Gisteren liepen we door het oudste deel van het Agnetapark. Tussen de oude woningen door, zie je de moderne DSM-fabriek staan.

Ik ga hierover wekelijks een blog schrijven, er valt echt veel over deze bijzondere Delftse woonwijk en geschiedenis te vertellen en te laten zien. Jaren geleden kwam deze winterse foto hier al eens voorbij.

Slaoliestijl

Eind negentiende eeuw richtte Jacques van Marken de Nederlandse Gist en Spiritus Fabriek in Delft op. Samen met zijn vrouw Agneta liet hij bovendien een tuindorp bouwen met 78 arbeiderswoningen. Ook een wekelijkse nieuwsbrief voor de arbeiders was destijds een unicum en een voorbeeld van hun sociale beleid.

Tijdens de Open Monumentendag waren we in de gelegenheid het oude hoofdkantoor, dat inmiddels een Rijksmonument is, te bezichtigen. Sinds 2005 is het gebouw niet meer in gebruik en de fabriek werd onderdeel van DSM. Naast gist en spiritus werd de fabriek ook beroemd met de productie van penicilline, de Calvé pindakaas en de slaolie. Voor dit laatste werd de kunstenaar Jan Toorop ingeschakeld die een beroemd geworden affiche ontwierp.

Veerkracht

Toen ik mijn vader vanmiddag vertelde dat we vanmorgen, in het kader van Monumentendag in de Delftse Gist en Spiritus Fabriek waren geweest, borrelden er herinneringen op. Arretje NOF werd direct door hem genoemd. Hebben we die boekjes nog? En ja, ik vond ze in de boekenkast waarna we ze samen bekeken. Ik vond ook een map met limericks die familieleden hadden geschreven toen mijn ouders 25 jaar getrouwd waren. We boorden weer nieuwe bronnen met mooie herinneringen aan waaraan ook mijn moeder vrolijk meedeed. Het zijn bijzondere dagen en we staan versteld van de veerkracht die onze ouders samen hebben.

Sporen

P1180562
Delft ligt behoorlijk overhoop. Al jaren. De spoorlijn gaat ondergronds en gelukkig zijn de proefritten al succesvol gebleken. Dit jaar gaan wij als reizigers ook ondergronds. Het spoorviaduct wordt daarna afgebroken en het hele voormalige spoorgebied opnieuw ingericht. Een optimistische afbeelding van hoe het moet worden is te zien op de gevel van de Gist en Spiritusfabriek. De financiële overschrijdingen van het nieuwe stadskantoor annex station zijn – uiteraard- idioot hoog. Gemeentelijke belastingen worden verhoogd, de raad overweegt zelfs het nieuwe stadhuis te verhuren want de exploitatie kan niet worden opgebracht. Boven Delft hangen, ook letterlijk, donkere wolken.